Arıcılıkta en sık sorulan sorulardan biri şu: akasya bu yıl ne zaman açar? Takvim cevabı verir ama bahar sıcaklığı yıldan yıla değişir. Polinasyon Lab nektar akış skorunda çiçeklenmeyi takvime değil, ısı birikimine (GDD) bağlıyor. Bu yaklaşımı Avrupa’nın ortak fenoloji veri tabanı PEP725 ile sınadık.

Kısaca sonuç

  • Akasya: GDD yöntemi, enlem ve yüksekliğe göre düzeltilmiş takvim tahmininden daha iyi çıktı. Ortalama mutlak hata 8,5 günden 6,2 güne indi.
  • Ihlamur: Küçük ama tutarlı bir iyileşme var (RMSE 11,3 günden 10,5 güne).
  • Karahindiba, söğüt ve ayçiçeği: GDD belirgin bir kazanç sağlamadı (söğütte yalnızca taban 0 °C ile çok küçük bir iyileşme var). Bunlar için başka modeller gerekiyor.
  • Mevcut GDD aralıklarımız (örneğin Viyana ve Kiev) bu gözlemlerle çelişmiyor.
  • Sonuçlar Orta Avrupa için geçerli. Türkiye ve Azerbaycan’a taşımak şimdilik varsayım.

Kullandığımız veri

PEP725, Avrupa’daki meteoroloji servislerinin ve gönüllü gözlemcilerin kaydettiği bitki fenolojisi gözlemlerini tek çatı altında topluyor. Biz PEP725 ekibinden çiçeklenme başlangıcı kayıtlarını aldık: 237.507 gözlem, 5.289 istasyon, 1991–2026. Analiz için gözlemlerin yoğun olduğu 100 hücreyi (0,25° kutular, çoğu Almanya’da) kullandık: 2000–2025 arası 30.365 gözlem. Sıcaklık verisini Open-Meteo arşivinden (ERA5 tabanlı) çektik.

Yöntem

  1. Her gözlem için o istasyonun o yıl 1 Ocak’tan çiçeklenme gününe kadar biriken GDD’sini hesapladık. Formül uygulamadakiyle aynı: günlük (en yüksek + en düşük) / 2 sıcaklığın taban sıcaklığı aşan kısmı.
  2. Taban sıcaklığı 0, 3, 5, 7 ve 10 °C olarak denedik.
  3. Eğitim verisinden her tür için bir GDD eşiği (medyan) bulduk ve çiçeklenme gününü “eşik aşıldığı gün” olarak tahmin ettik.
  4. Tahmini hiç görmediği konumlarda ve yıllarda sınadık (5 katlı çapraz doğrulama). Hata ölçütü olarak RMSE (kök ortalama kare hata) kullandık. Karşılaştırma ölçütü, enlem ve yükseklikle düzeltilmiş takvim tahminiydi.

Sonuçlar

Tür Takvim + enlem + yükseklik (RMSE, gün) GDD taban 5 °C (RMSE, gün) Sonuç
Akasya 10,9 9,2 GDD daha iyi
Ihlamur 11,3 10,5 Küçük kazanç
Karahindiba 10,9 11,3 Kazanç yok
Söğüt 13,9 18,4 Kazanç yok (taban 0 °C ile 13,5)
Ayçiçeği 14,7 15,6 Kazanç yok

Akasyada 5–7 °C taban sıcaklığı en iyi sonucu verdi, 10 °C daha kötüydü. Yani uygulamadaki 5 °C tabanlı hesap yerinde.

Çiçeklenme başlangıcındaki GDD (taban 5 °C, medyan ve alt-üst çeyrek):

  • Akasya: 390 (351–434)
  • Ihlamur: 620 (563–691)
  • Söğüt: 40 (26–55)
  • Karahindiba: 101 (79–124)

Bunları Polinasyon Lab’ın mevcut aralıklarıyla karşılaştırdık. Örneğin Viyana’da “Mayıs: akasya” satırı 301–606 GDD’yi kapsıyor, ıhlamur zirve satırı 607’de başlıyor. Gözlenen akasya başlangıcı (351–434) ilk aralığın içinde, ıhlamur başlangıcı (yaklaşık 620) ikinci satırın başında. Yani iklim normallerinden türettiğimiz aralıklar bağımsız gözlemlerle uyumlu.

Sınırlar

  • Almanya ağırlıklı veri. Orta Avrupa dışında, özellikle Türkiye ve Azerbaycan için bu eşiklerin geçerliliği doğrulanmadı.
  • Gözlemci farkı. Her istasyona ayrı eşik koysak bile hata yaklaşık 9 gün kalıyor. Bunun büyük kısmı, “çiçek açtı” kararının gözlemciden gözlemciye değişmesinden geliyor. Bu yöntemle bu değerin altına inemeyiz.
  • Başlangıç, bal akışı zirvesi değil. Veri çiçeklenmenin ilk gününü ölçüyor. Yoğun bal akışı genelde ondan sonra gelir.
  • Her tür için tek model yetmez. Karahindiba ve söğüt gibi çok erken açan türlerde soğuklama (kış dinlenmesi) etkisi önemli olabilir. Bu türler için ek bir model gerekiyor.
  • Türkiye’de açık fenoloji verisi sınırlı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün fenoloji haritaları yalnızca meyve ağaçlarını, zeytini ve narenciyeyi kapsıyor ve tablo verisi paylaşılmıyor. Bu yüzden Türkiye için doğrulama henüz yapılamadı.

Arıcı için ne anlama geliyor?

Isı birikimi akasya çiçeklenmesini takvimden daha iyi izliyor ama kesin bir tarih vermiyor: tipik belirsizlik bir hafta civarında. Skoru kendi gözleminizi tamamlayan bir gösterge olarak kullanın.

Sıkça Sorulan Sorular

GDD nedir? Growing Degree Days, günlük ortalama sıcaklığın bir taban sıcaklığın üzerinde kalan kısmının toplamıdır. Bitkiler takvime değil biriken ısıya göre gelişir.
PEP725 nedir? Avrupa'daki ulusal meteoroloji servislerinin ve gözlem ağlarının bitki fenolojisi kayıtlarını birleştiren açık bir veri tabanıdır.
Bu sonuçlar Türkiye için de geçerli mi? Henüz doğrulanmadı. Veri Orta Avrupa'dan geliyor. Türkiye için yerel gözlem verisi arıyoruz.
Karahindiba ve söğüt neden iyi tahmin edilemedi? Bu türler çok erken açıyor ve çiçeklenmeleri kışın soğuklama sürecine de bağlı olabilir. Salt ısı birikimi yeterli olmadı.

Nektar akış skorunu deneyin

👉 lab.polinasyon.org/nektar

İlgili yazılar: Nektar Akış Skoru Motoru Güncellendi: GDD, VPD ve Çam Balı · Nektar Akım Skoru GDD ile Nasıl Hesaplanır?

Teşekkür ve kaynaklar

Data were provided by the members of the PEP725 project.

Önerilen Atıf

Altıntaş, F. (2026). Akasya ve Ihlamur Çiçeklenmesi GDD ile Tahmin Edilebilir mi? Polinasyon Lab Academy. https://www.polinasyon.org/blog/akasya-ihlamur-ciceklenme-gdd-pep725-dogrulama