Arıxanada ən çox verilən sual budur: bu gün nektar axırmı? Polinasyon Lab-ın nektar axını skoru bu suala hava şəraiti, bitki fenologiyası və arı uçuş şərtlərini birləşdirərək 0–100 arasında bir rəqəmlə cavab verir. Pulsuzdur, qeydiyyat tələb etmir və telefona quraşdırıldıqdan sonra oflayn da açıla bilir.

Hansı ölkələri və lokasiyaları əhatə edir?

Hazırda 36 ölkədə 322 lokasiya üçün bölgəyə xüsusi hesablama aparır:

  • Türkiyə: 150-dən artıq lokasiya (Ege, Aralıq dənizi, Qara dəniz, Daxili Anadolu, Şərqi və Cənub-Şərqi)
  • Avropa: 31 ölkədə təxminən 110 lokasiya. Almaniya, Polşa, Çexiya, Avstriya, İsveçrə, Hollandiya, Belçika, Danimarka, Fransa, Slovakiya, İspaniya, İtaliya, Yunanıstan, Rumıniya, Macarıstan, Bolqarıstan və digərləri
  • Azərbaycan: 40 lokasiya (Xəzər sahili, Böyük və Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığı, Lənkəran, Naxçıvan)
  • Rusiya, Qazaxıstan və Belarus: 20-dən artıq lokasiya

Siyahıda olmayan yer seçildikdə tətbiq ən yaxın məlum lokasiyanın məlumatından istifadə edir və ekranda məsafəni göstərir.

Skor necə hesablanır?

Skor üç hissənin hasilidir:

skor = 100 × fenologiya × bitki potensialı^0,6 × arı aktivliyi^0,4

Hasildən istifadə edilməsinin səbəbi budur: bitki nektar ifraz etmirsə və ya arılar uça bilmirsə, digər hissə nə qədər yaxşı olsa da bal axını olmur. Toplama yapsaydıq biri sıfır olsa belə yüksək skor çıxa bilərdi.

  • Fenologiya: Bölgədəki bitkilərin hansı dövrdə çiçək açması. Təqvimə deyil, ilin əvvəlindən toplanan istiliyə (GDD) baxır. Soyuq keçən yazda akasiya gec açır; skor da buna görə sürüşür.
  • Bitki potensialı: Temperatur, havanın quruluğu (VPD), günəş işığı və bulud, torpaq rütubəti və yağıntıdan ibarətdir.
  • Arı aktivliyi: Temperatur, külək və yağıntıya bağlı uçuş şərtləri.

Skorun yanında məhdudlaşdırıcı amil də göstərilir: məsələn “külək”, “yağıntı” və ya “aşağı şüalanma”. Beləliklə, rəqəmin niyə aşağı olduğunu görürsünüz.

Şam balı üçün ayrı modul

Muğla, Marmaris və Fethiye kimi bölgələrdə şam balı ifrazı çiçək nektarından fərqli işləyir. Buna görə şam bölgələrində ifraz temperaturu və nisbi rütubətə əsaslanan ayrı əmsal istifadə olunur. Bu modul ədəbiyyat fərziyyələrinə əsaslanır və sahədə təsdiqlənməyib. Ətraflı məlumat üçün iqlim böhranında şam ifraz balı dinamikası yazımıza baxa bilərsiniz.

Nə dərəcədə etibarlıdır?

Dürüst cavab: proqnozdur, dəqiq məlumat deyil. Skorun eşikləri ədəbiyyat aralıqlarına əsaslanır.

İstilik toplanması ilə çiçəklənmə proqnozunu Avropanın ümumi fenologiya məlumat bazası PEP725 ilə yoxladıq (Orta Avropa, 30 mindən artıq müşahidə). Akasiya üçün istilik toplanması, enlik və hündürlüyə görə düzəldilmiş təqvim proqnozundan daha yaxşı nəticə verdi (xəta 10,9 gündən 9,2 günə düşdü). Cökədə kiçik bir yaxşılaşma var. Karahindiba və söyüddə qazanc görmədik. Ətraflı məlumat akasiya və cökə çiçəklənməsi GDD ilə proqnoz edilə bilərmi? yazımızda.

Bu yoxlama Orta Avropa üçün keçərlidir. Türkiyə, Azərbaycan və Rusiya üçün eşiklərin keçərliliyi hələ təsdiqlənməyib; bu bölgələrdə nəticələr fərziyyəyə əsaslanır. Skoru öz müşahidənizin əvəzinə deyil, onu tamamlayan bir göstərici kimi istifadə edin.

Necə istifadə olunur?

  1. lab.polinasyon.org/nektar ünvanını açın.
  2. Məkanınızı seçin və ya cihazınızın məkanından istifadə edin.
  3. Skoru, məhdudlaşdırıcı amili və bölgənin aylıq flora təqvimini görün.
  4. Əsas ekrana əlavə edin; internet olmadıqda son məlumatlarla açılır.

Tətbiq türk, ingilis və rus dillərində işləyir.

Kapsanan bütün lokasiyalar

Aşağıdakı siyahı tətbiqdəki bütün lokasiyaları göstərir (cəmi 322). Siyahıda olmayan yer seçildikdə ən yaxın lokasiya istifadə olunur.

Türkiyə

Marmara (19): İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Bilecik, Edremit, Ayvacık, Şile, Ayvalık, İznik, Gökçeada, Şarköy, Gelibolu

Ege (23): İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Kütahya, Afyonkarahisar, Uşak, Muğla, Simav, Acıpayam, Tavas, Dinar, Sandıklı, Fethiye, Marmaris, Köyceğiz, Bodrum, Datça, Milas, Ödemiş, Bergama, Çeşme, Nazilli

Akdeniz (21): Antalya, Adana, Mersin, Burdur, Hatay, Osmaniye, İsparta, Kahramanmaraş, Elmalı, Kaş, Erdemli, Alanya, Anamur, Finike, Manavgat, Korkuteli, Kozan, Yayladağı, Elbistan, Eğirdir, Mut

Qara dəniz (30): Trabzon, Rize, Artvin, Ordu, Giresun, Samsun, Zonguldak, Sinop, Tokat, Çorum, Amasya, Kastamonu, Karabük, Bartın, Bolu, Düzce, Gümüşhane, Bayburt, Ilgaz, Tosya, Anzer, Macahel, Hopa, Çamlıhemşin, Yusufeli, Safranbolu, Niksar, Bafra, Akçakoca, Şebinkarahisar

Daxili Anadolu (22): Ankara, Konya, Kayseri, Eskişehir, Sivas, Kırıkkale, Aksaray, Karaman, Kırşehir, Niğde, Nevşehir, Yozgat, Çankırı, Kızılcahamam, Nallıhan, Beypazarı, Emirdağ, Beyşehir, Ermenek, Yahyalı, Suşehri, Sorgun

Şərqi Anadolu (21): Erzurum, Erzincan, Kars, Ardahan, Ağrı, Iğdır, Van, Bingöl, Muş, Bitlis, Tunceli, Elazığ, Malatya, Hakkari, Çatak, Şemdinli, Uzundere, Sarıkamış, Kemaliye, Yüksekova, Kağızman

Cənub-Şərqi Anadolu (16): Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Batman, Siirt, Adıyaman, Kilis, Şırnak, Pervari, Birecik, Midyat, Ergani, İslahiye, Cizre, Silvan

Avropa

Almaniya (34): Berlin, Hamburg, Frankfurt, Münih, Kassel, Erfurt, Dresden, Leipzig, Nürnberg, Würzburg, Münster, Hannover, Göttingen, Magdeburg, Halle, Regensburg, Stuttgart, Karlsruhe, Freiburg, Mainz, Koblenz, Köln, Dortmund, Osnabrück, Chemnitz, Bayreuth, Fulda, Gießen, Trier, Kiel, Bremen, Rostock, Braunschweig, Augsburg

Avstriya (6): Vyana, Qrats, Linz, Zaltsburq, İnsbruk, Klaqenfurt

Belçika (2): Brüssel, Liege

Birləşmiş Krallıq (1): London

Bosniya və Herseqovina (1): Sarayevo

Bolqarıstan (2): Sofiya, Filibe

Çexiya (5): Praqa, Brno, Ostrava, Plzen, Olomouts

Danimarka (2): Kopenhagen, Aarhus

Estoniya (1): Tallin

Finlandiya (1): Helsinki

Fransa (5): Marsel, Paris, Bordo, Lion, Strasburq

Xorvatiya (2): Split, Zaqreb

Hollandiya (3): Amsterdam, Utrext, Qroningen

İrlandiya (1): Dublin

İspaniya (5): Madrid, Valensiya, Sevilya, Barselona, Qranada

İsveç (1): Stokholm

İsveçrə (3): Sürix, Bern, Bazel

İtaliya (4): Palermo, Milan, Bolonya, Florensiya

Latviya (1): Riqa

Litva (1): Vilnüs

Lüksemburq (1): Lüksemburq

Macarıstan (3): Budapeşt, Debretsen, Seqed

Norveç (1): Oslo

Polşa (8): Varşava, Krakov, Vrotslav, Poznan, Qdansk, Lublin, Katovitse, Şetsin

Portuqaliya (2): Lissabon, Porto

Rumıniya (3): Buxarest, Timişoara, Kluj

Serbiya (2): Belqrad, Novi Sad

Slovakiya (2): Bratislava, Koşitse

Sloveniya (2): Lyublyana, Maribor

Ukrayna (2): Kiyev, Lvov

Yunanıstan (3): Afina, Saloniki, İraklion

Azərbaycan

Xəzər Sahili & Abşeron (5): Bakı, Sumqayıt, Xızı, Siyəzən, Xaçmaz

Böyük Qafqaz (9): Şəki, Zaqatala, Balakən, Qax, Qəbələ, İsmayıllı, Qusar, Quba, Şamaxı

Kür-Araz Ovalığı (10): Gəncə, Mingəçevir, Yevlax, Şirvan, Salyan, Bərdə, Qazax, Tovuz, Ağstafa, Cəlilabad

Lənkəran-Astara (5): Lənkəran, Astara, Masallı, Lerik, Yardımlı

Kiçik Qafqaz & Qarabağ (6): Gədəbəy, Daşkəsən, Göygöl, Kəlbəcər, Laçın, Şuşa

Naxçıvan (5): Naxçıvan, Şahbuz, Ordubad, Culfa, Babək

Rusiya, Qazaxıstan və Belarus

Rusiya (14): Ufa, Kazan, Perm, Voronej, Krasnodar, Rostov, Stavropol, Barnaul, Qorno-Altaysk, Novosibirsk, Omsk, Krasnoyarsk, Vladivostok, Xabarovsk

Qazaxıstan (3): Öskemen, Almatı, Pavlodar

Belarus (3): Minsk, Qrodno, Brest

Qeyd: Türkiyədəki bəzi rayonların (xüsusilə iqlim keçid zonalarındakı rayonların) flora məlumatı eksperimental və təxminidir; böyük şəhərlərin və sahil bölgələrinin məlumatı daha ətraflıdır.

Tez-tez verilən suallar

Nektar axını skoru nədir? Bir bölgədə bu gün bal axınının olma ehtimalını fenologiya, bitki ifrazı və arı uçuşuna görə 0–100 arasında göstərən proqnoz xarakterli bir rəqəmdir.
GDD (istilik toplanması) nədir və niyə istifadə olunur? Gündəlik orta temperaturun müəyyən bir baza temperaturundan yuxarı qalan hissəsinin ilin əvvəlindən toplanmış cəmidir. Bitkilər təqvimə deyil, toplanan istiliyə görə çiçək açdığı üçün fenologiyanı proqnoz etmək üçün istifadə olunur.
Gecə niyə skor çox aşağı çıxır? Skor anlıq şərtləri əks etdirir. Gecə şüalanma sıfır olduğu və arılar uçmadığı üçün skor da sıfıra yaxın olur. Gündüz saatlarında baxın.
Məlumatları haradan alır? Hava şəraiti və keçmiş temperatur məlumatı pulsuz Open-Meteo xidmətindən gəlir (ERA5 əsaslı arxiv daxil olmaqla).
Siyahıda olmayan yerdə işləyirmi? Bəli. Ən yaxın məlum lokasiyanın flora və istilik məlumatından istifadə olunur, məsafə ekranda yazılır. Məsafə artdıqca etibarlılıq azalır.

Nektar axını skorunu yoxlayın

👉 lab.polinasyon.org/nektar

Təşəkkür və mənbələr

Data were provided by the members of the PEP725 project.

  • Templ, B., Koch, E., Bolmgren, K., Ungersböck, M., Paul, A., Scheifinger, H., et al. (2018). Pan European Phenological database (PEP725): a single point of access for European data. International Journal of Biometeorology. https://doi.org/10.1007/s00484-018-1512-8. Data set accessed 2026-10-27 at https://pep725.eu
  • Zippenfenig, P. (2023). Open-Meteo.com Weather API. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.7970649
  • Allen, R. G., et al. (1998). Crop evapotranspiration — FAO Irrigation and Drainage Paper 56. FAO.

Tövsiyə olunan istinad

Altıntaş, F. (2026). Nektar Axını Skoru: 36 Ölkədə Pulsuz Arıçılıq Aləti. Polinasyon Lab Academy. https://www.polinasyon.org/blog/nektar-akis-skoru-36-ulke-322-lokasyon